Kariera w czasach pandemii

Miniona dekada to czas bardzo dynamicznych zmian na rynku pracy w Polsce. Kryzys ustąpił miejsca szybkiemu wzrostowi gospodarczemu i przechyleniu szali z tzw. rynku pracodawcy w kierunku rynku pracownika. Proces ten uruchomił równolegle szereg zmian w podejściu do procesów rekrutacyjnych i ich przebiegu. Wybuch pandemii i jego konsekwencje dokonały ponownego przewrotu i stały się wyzwalaczami gwałtownych zmian. Firmy dostosowywały się do nowych warunków w różnym tempie i z różnym powodzeniem. W wielu branżach pojawił się kryzys – nie tylko finansowy, ale także kryzys zaufania. W innych, biznes ma się nawet lepiej. Niemniej jednak pracownicy bardziej ostrożnie podchodzili do zmiany pracy, a studenci napotykali problemy ze znalezieniem praktyk, gdyż niektóre firmy zawiesiły swoje programy letnie w roku 2020. 

Wydaje się, że na chwilę obecną wypracowane zostały nowe standardy działania, pojawiła się pewna stabilizacja, lecz w niektórych sektorach (np. produkcyjnym) wciąż obecnych jest wiele restrykcji utrudniających powrót do wcześniejszego funkcjonowania w obszarze chociażby zatrudniania i wdrażania praktykantów, czy stażystów. 

Analizując proces efektywnego przygotowania się do wejścia na rynek pracy warto zwrócić uwagę na dynamiczny wzrost znaczenia technologii w procesach rekrutacyjnych, dodatkowo wzmocniony przez konsekwencje pandemii.

Efektywne CV  

W pierwszej fazie – przed odpowiedzią na ogłoszenie – warto zwrócić uwagę na fakt, że nasze CV może przechodzić zarówno przez ręce rekrutera, jak i przez filtry ustawione w ATS (Applicant Tracking System).

Fakt ten nie zmienia zasadniczo typowych wskazówek dotyczących tworzenia tego dokumentu, jednak jeszcze bardziej warto zadbać o to, żeby w CV podkreślić swoje atuty w kontekście danej oferty, wprowadzić słowa kluczowe, np. nazwy znanych nam narzędzi, posiadanych kompetencji. 

Jeżeli staramy się o pracę w formie zdalnej warto umieścić w CV informację o doświadczeniu w pracy w rozproszonym zespole projektowym – oczywiście jeśli takie zdobyliśmy w toku studiów, działalności w organizacji studenckiej, czy w dotychczasowej pracy. To oznacza, że najprawdopodobniej wiemy jak obsługiwać niektóre narzędzia do kooperacji z innymi w trakcie pracy zdalnej (np. MS Teams, ZOOM, Google Meet, Trello, Planner, Nozbe, Miro, Mural, Marvel, itp.). Nie zapomnijmy wymienić także programów pakietu biurowego, którymi sprawnie się posługujemy.

Atutem kandydata do pracy w formie zdalnej będzie z pewnością umiejętność radzenia sobie z problemami technicznymi (włączenie się do spotkania on-line może być pierwszą próbką pracy), kreatywność  oraz samodzielność i zaangażowanie w realizowane zadania. Są to elementy niezwykle istotne, gdyż oprócz konkretnych umiejętności ważne miejsce zajmuje postawa do pracy w ogóle. 

Przygotowanie się do rozmowy rekrutacyjnej on-line

O ile pierwszą formą bezpośredniego kontaktu z kandydatem na praktyki lub do pracy często pozostaje kontakt telefoniczny, to drugi etap, którym była przed pandemią rozmowa bezpośrednia w siedzibie pracodawcy lub agencji rekrutacyjnej, może przyjąć formę rozmowy on-line. Jest to kolejny punkt, w którym niektórzy pracodawcy sięgają po nowe rozwiązania technologiczne. Zamiast rozmowy z rekruterem może czekać nas rozmowa z botem lub możemy zostać poproszeni o nagranie video swoich odpowiedzi na pytania rekrutacyjne z użyciem specjalnych systemów IT. W tej sytuacji warto przećwiczyć sobie odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, nagrać je i poprosić zaufane osoby o informacje zwrotne. Można też umówić się na symulację rozmowy z doradcą z Biura Karier PW. 

Niezależnie od tego czy czeka nas rozmowa z rekruterem, czy nagranie warto zadbać o kilka szczegółów technicznych, które pomogą nam profesjonalnie się zaprezentować i pozwolą poczuć się nieco pewniej: 

  • sugerowane jest prowadzenie rozmowy z użyciem komputera (telefon nie zawsze się sprawdzi),
  • jakość połączenia internetowego; dobrze mieć w zapasie przygotowany smartphone z możliwością udostępniania internetu, na wypadek awarii,  
  • ciche otoczenie (bez głosów obok, wchodzących współlokatorów, wyłączone powiadomienia w komputerze i w telefonie), 
  • korzystne oświetlenie, 
  • warto zadbać o kadr – ładne, harmonijne tło, które nie będzie rozpraszać rozmówców,
  • dobra jakość dźwięku (np. słuchawki z mikrofonem jeśli mamy słaby wbudowany mikrofon), 
  • stabilność obrazu – jeśli nie mamy możliwości skorzystania z komputera i korzystamy z telefonu, warto go umieścić na statywie.

Nieodmiennie istotnym elementem przygotowań będzie zadbanie o schludny wygląd. Strój nie musi być aż tak elegancki jak na rozmowie w siedzibie firmy, ale będzie dobrze, jeśli podkreślimy nim, że ta sytuacja jest dla nas istotna i swoją kandydaturę traktujemy poważnie. Jest to też ważny element budowania swojego wizerunku jako profesjonalisty – oczywiście w każdej branży standardy są nieco różne.

Podobnie, niezmiennie istotna będzie dbałość o niewerbalny aspekt komunikacji. Zwracanie wzroku ku rozmówcy, adekwatna pozycja, świadome operowanie głosem. 

Pierwsze spotkanie na żywo z pracodawcą 

Tu są aktualne wszelkie standardowe reguły związane z budowaniem dobrego pierwszego wrażenia, jak np. adekwatny, schludny strój i uczesanie, pozytywne nastawienie, punktualność i dobre przygotowanie merytoryczne do rozmowy. W sposób szczególny warto sobie przemyśleć własna motywację do podjęcia konkretnej współpracy, uświadomić sobie za co cenię daną firmę – dlaczego właśnie do niej aplikuję.

W czasie pandemii pojawiły się też dodatkowe elementy etykiety związane ze sposobem witania się, właściwym noszeniem maseczki (czystej; może być w kolorze koszuli/bluzki). W przypadku wątpliwości warto wprost zapytać rekrutera, jakie zasady w tej kwestii proponuje. 

Możliwe zagrożenia wynikające z pracy zdalnej

Praca zdalna lub hybrydowa ma swoje zalety, ale stwarza też okoliczności niosące z sobą pewne zagrożenia.

Przeciążenie pracą. Okazuje się, że w wielu przypadkach ludzie pracujący zdalnie pracują więcej. Zagrożeniem jest to, że czas pracy i życia prywatnego bardzo się zlewa. Dlatego ważnym elementem jest oddzielenie pracy od sfery prywatnej, zarówno symbolicznie, jak i w naszych zachowaniach.  

  • Po pierwsze warto wyznaczyć sobie przestrzeń do pracy. Na dłuższą metę negatywnie może wpływać na nas praca w miejscu wcześniej służącym do wypoczynku, np. na kanapie lub w łóżku. Takie symboliczne oddzielenie tej strefy, daje nam później poczucie “wyjścia z pracy”. 
  • Po drugie dobrze jest przed rozpoczęciem pracy przygotować się do niej: umyć, ubrać, zjeść śniadanie. Nie ma nic bardziej demobilizującego jak uświadomienie sobie o godzinie np. 14.00, że dalej jest się w piżamie i ma się nieuczesane włosy 😉
  • Po skończonej pracy, warto zaangażować się w działania niewymagające dalszego siedzenia przed komputerem. Zmienić formę aktywności. Pozwolić odpocząć oczom, poruszać się, porozmawiać z kimś „na żywo”.

Przeciążenie videokonferencjami, których wpływ nie jest obojętny dla naszego mózgu. Np. totalną nowością jest fakt, że w trakcie spotkań on-line widzimy siebie – nie doświadczaliśmy tego dotychczas. To może wpływać na nasz poziom uważności, empatii, sposób budowania relacji. Prowadzone są w tym temacie badania, z którymi warto się zapoznać.  

Kolejna pula zagrożeń dotyczy relacji w zespole, motywacji, a także zdrowia fizycznego i psychicznego. Podatność na te zagrożenia może być uwarunkowana naszymi predyspozycjami, cechami osobowości oraz poziomem niezaspokojenia potrzeb natury psychologicznej (np. poczucie osamotnienia). 

Warto jest poddawać ten obszar refleksji. Zastanowić się co daje mi konkretna praca, w jakie wartości się ona wpisuje, czy pozwala mi realizować moją misję, moje cele? Pomocne może być także nazywanie emocji, jakie pojawiają się w ciągu dnia – chodzi tu o swoiste wyłączenie autopilota i sprawdzenie co tu i teraz się ze mną dzieje. Dlaczego reaguję w dany sposób? Czy są jakieś potrzeby, które dopominają się o zauważenie? 

Jeżeli obszar ten budzi niepokój warto spotkać się np. z coachem z Biura Karier lub uczelnianym psychoterapeutą, aby nie dopuścić do eskalacji negatywnych zjawisk i utrwalenia się niekonstruktywnych wzorców zachowania. 

Działaj w sposób świadomy i rozwijaj swoją karierę

Poznanie potencjalnych zagrożeń jest o tyle ważne, że wiedza na ich temat pozwala na skuteczniejsze niwelowanie ich skutków. Nie warto demonizować ani rekrutacji on-line, ani pracy zdalnej i odkładać wejścia na rynek pracy na czas „po pandemii”. Jest to po prostu kolejne wyzwanie, jakie stawia przed współczesnym człowiekiem szybko zmieniająca się rzeczywistość. Podsumowując wcześniejsze akapity, warto pamiętać o stworzeniu sobie ergonomicznej przestrzeni do nauki, pracy i wypoczynku, o opracowaniu planu dnia, który zapewni nam optymalny poziom różnorodności podejmowanych aktywności, aby nie dopuścić do przeciążeń psychofizycznych. Szczególnie istotny jest czas na sen, ruch, relaks oraz zdrowe odżywianie, a także dbałość o budujące relacje międzyludzkie. Wspierający może być udział w treningach uważności, budowania odporności psychicznej, czy organizacji czasu, a przede wszystkim pozytywna autonarracja i świadome dbanie o dobry nastrój i „ładowanie akumulatorów”. 

Autorki:

Agnieszka Skowrońska – psycholog, coach, facylitatorka, doradca ds. rozwoju kariery / Biuro Karier PW

Aneta Dreksler – coach, trener, przedsiębiorczyni, doradca ds. rozwoju kariery / Biuro Karier PW